آموزش بورس

آموزش بورس(مقدماتي)۷

 تشريح اصلاحات رايج در بورس :

سهامداران به منظور سرمايه گذاري در بورس اوراق بهادار بايد با برخي از اصلاحات و واژگان رايج در بورس آشنا شده تا با درك صحيح اين اصطلاحات بتوانند شيوه هاي مختلف خريد و فروش سهام را به كار گيرند.

عمده ترين اصطلاحات مورد نيازسهامداران در ذيل آمده است :

  1. سرمايه شركت : تفاضل بدهي هاي هر موسسه از جمع دارائيهاي آن.
  2. دارايي هاي شركت : انواع منابع اقتصادي متعلق به شركت كه عبارتست از كليه اموال و حقوق مالي متعلق به شركت مانند: موجودي صندوق , اثاثيه زمين , ساختمان , مطالبات سرقفلي , حق اختراع و
  3. شركت سهامي : به موجب ماده يك قانون تجارت شركت سهامي شركتي است كه سرمايه آن به سهام تقسيم شده و مسئوليت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمي سهام آنهاست.

مشخصات متمايز كننده اين نوع شركت با ساير شركت ها عبارتند است از:

الف – سرمايه شركت به سهام مساوي تقسيم شده است.

ب  – مسئوليت دارندگان سهام , محدود به ميزان سهام آنهاست.

ج – عمده شركا كمتر از ۳ نفر نخواهد بود.

د – كليه عمليات شركت “ بازرگاني“ محسوب مي شود.

ذ – سرمايه شركت از ۲۵ ميليارد ريال نبايد كمتر باشد.

انواع شركتهاي سهامي عبارتند از شركت سهامي عام و شركت سهامي خاص

۴- شركت سهامي عام : شركتي است كه موسسين آن قسمتي از سرمايه شركت را از طريق فروش سهام به مردم(پذيره نويسي) تامين مي كنند. بدين ترتيب كه موسسين ۲۰ درصد از سرمايه شركت را تعهد كرده و حداقل ۳۵ درصد مبلغ تعهد شده را درحسابي به نام شركت در شرف تاسيس در يكي از بانك ها سپرده و سپس اظهار نامه اي به ضميمه طرح اعلاميه پذيره نويسي سهام به مراجع ثبت شركت ها تسليم      مي كنند.لازم به ذكر است كه بورس اوراق بهادار تنها شركت هاي سهامي عام را مورد پذيرش قرار مي دهد.

۵- پذيره نويسي : اعلاميه رسمي شركت به منظور جذب سرمايه كه با درج آگهي به اطلاع عموم رسانده مي شود و افراد با تهيه وتكميل فرم هاي پذيره نويسي و واريز مبلغ به حساب شركت عملا سهامدار آن شركت مي شوند. قيمت اوليه سهم در هر پذيره نويسي ۱۰۰ تومان تعيين مي شود.

۶- قيمت اسمي :‌ قيمت اوليه سهم در بازار اوليه و عدد ثابت و مبنايي است كه براي محاسبه تعداد سهام شركت ها ازآن استفاده مي شود واين عدد دربازار بورس ۱۰۰ تومان ارزيابي شده است . سرمايه يك شركت حاصل ضرب تعداد سهام در عدد ۱۰۰ تومان است و يا براي تعيين تعداد سهام يك شركت , ميزان سرمايه بر عدد ۱۰۰  تومان تقسيم مي شود.

۷- سبد سهام يا پرتفوي : مجموعه ايي از سهام شركت ، و صنايع مختلف كه سرمايه به طور مساوي يا غير مساوي در آنها تقسيم شده است  را اصطلاحا سبد سهام گويند.سبد سهام مي تواند بر اساس شرايط تغيير كرده و يا بر اساس ميزان سرمايه، تعداد شركت هاي متفاوتي را در بر  گيرد.

معمولا براي سرمايه هاي يك تا ۵ ميليون تا سقف ۵ شركت ۵۰ تا ۲۰ ميليون تومان بين ۵ تا ۱۰ شركت ، ۲۰ تا ۵۰ ميليون ۱۰ تا ۱۵ شركت و بيش از ۵۰ ميليون تا سقف ۲۵ شركت را مي توان در نظر گرفت.

۸- كد سهامداري : عبارت از كدي ثابت است كه به سهامداران حقيقي و حقوقي از طرف بورس تعلق مي گيرد تا در هنگام خريد فروش سهام از آن دربورس استفاده شود . اين كد متشكل از سه حرف اول نام خانوادگي يا شركت  وچند رقم عدد است.

اخذ اين كد اولين قدم جهت سهامدار شدن است و افراد مي بايست  كپي شناسنامه خود يا ديگران را به كار گزار داده تا كارگزار ظرف ۲۴ يا ۴۸ ساعت نسبت به در يافت كد از بورس اقدام نمايد.

۹- وكالتنامه : سرمايه گذاران و سهامداران مي توانندهر سهمي را به نام هر فرد ديگري خريداري كنند اما براي فروش سهام نمي توانند بدون داشتن وكالتنامه محضري عمل كنند.

به همين منظور با اخذ وكالتنامه رسمي و ارايه آن به كارگزار، جهت فروش سهام ديگران(فرزند , پدر, مادر, شركت و   ) مي توان اقدام كرد.

۱۰- كارگزاران : بنگاه هاي معاملاتي هستند كه خريد و فروش سهام   فقط از طريق آنان انجام مي شود و سهامداران مي بايست جهت معامله سهام به  اين موسسات مراجعه نمايند.كارگزاران در خريد و فروش سهام سهامداران ,  وكيل  تام الاختيار فروشنده وخريدار بوده كه طبق ضوابط بورس عمل مي كنند و به ميزان سرمايه، حق العمل خود را از سهامدار دريافت مي كنند.كارگزاران به دو  دسته شركت هاي دولتي مانند كارگزاري بانك صنعت معدن و خصوصي تقسيم مي شوند.به منظور انتخاب كارگزاري مي بايست اين موارد مد نظر قرار گيرد ۱- حجم سرمايه كار گزار ۲- تعداد مراجعه كنندگان به كارگزار۳- نوع شخصيت خريداران در ارتباط با كارگزار ( حقوقي يا حقيقي ) ۴- رتبه كارگزار از لحاظ  حجم خريد و فروش ۵- ارائه درخواست صريح و واضح به كارگزار

۱۱- حق العمل كارگزار: شركت هاي كارگزاري از محل خريد و فروش سهام درصدي را طبق تعرفه مصوب بورس از سهامداران دريافت مي كنند. كارگزاران ۵/۰درصد براي خريد سهم (شامل۷۵/۰درصد) از اصل سرمايه ۵/۰درصد سهام كارگزاري و ۲۵/۰درصد سهم تسهيلات بورس) را دريافت مي كنند و از محل   فروش سهام ۲۵/۱درصد از كل مبلغ فروش (۵/۰درصد سهم كارگزاري , ۵/۰درصد ماليات و ۲۵/۰درصد سهم تسهيلات بورس) را دريافت مي كنند.

در مجموع با  هر خريد و فروش سهام ۲درصد كارمزد كارگزار است.

۱۲- فرم درخواست خريد سهام :‌ فرمي است كه به منظور خريد سهام  مي بايست حتما توسط خريدار تكميل شود.دراين فرم مشخصات خريدار به   همراه نام شركت , تعداد سهام، مبلغ سرمايه گذاري , تعيين  قيمت‏(قيمت باز يا بسته)،  نوع سهم (سهم , حق تقدم ) گنجانده شده است.اين فرم در سه نسخه   است كه نسخه اول و سوم در اختيار كارگزار و بايگاني قرار مي گيرد.نسخه دوم نيز   به خريدار داده مي شود. نكته مهم در اين مورد اين است كه خريدار از زمان خريد به مدت۳ روز حق فرو ش سهم را ندارد.(نمونه فرم درخواست خريددر ضميمه شماره ۱ جزوه موجود است)

۱۳- اعلاميه خريد : پس از تكميل و ارايه فرم در خواست خريد , كارگزاربا ثبت سفارش نسبت به خريداري سهام ( در صورت قابل خريد بودن سهم ) اقدام مي نمايد و سهامدار بعد از گذشت چند روز از تاريخ در خواست   خريد مي تواند نسبت به دريافت اعلاميه از كارگزار مبادرت ورزد. رنگ اين فرم آبي است  و در واقع سند رسمي خريد سهام در بورس است.

در اين فرم مشخصاتي چون كد سهامدار , نام و نماد شركت خريداري شده ، تعداد سهام , مبلغ تمام شده، درصد كارگزار و …. ثبت شده است و برهمين اساس مي توان نسبت به دريافت فرم اصلي سهم اقدام كرد. وليكن به منظور تسريع در امر خريد و فروش , بهتر است كه فرم اصلي در نزد كارگزار باقي بماند.

۱۴- فرم در خواست فروش سهام : سهامدار براي فروش سهام نيز بايد  با مراجعه به محل كارگزاري دو فرم را تكميل كند.

فرم اول فرم وكالتنامه فروش سهام به كارگزاراست كه توسط فروشنده كامل مي شود  و اختيار فروش سهام به كارگزار را مي دهد.سپس مي بايست فرم فروش سهام كه مشخصاتي مانند فرم خريد سهام را در بر دارد , توسط فروشنده تكميل شود.   ( نمونه فرم وكالت نامه و فرم درخواست فروش‌ در ضميمه شماره ۳و۴)

۱۵- سال مالي : دوره يك ساله ايي كه عمليات مالي ( سود وزيان ) شركت در طي آن ثبت شده و در مجمع عمومي عادي به آن رسيدگي مي شود.عمده تاريخهاي انتهاي دوره مالي در شركت هاي بورس ۲۹/۱۲/- ۳۱/۶/-  ۳۰/۹ –  ۳۰/۷ –  ۳۰/۸ –  ۳۱/۴ –  ۳۱/۴ -است كه اين تاريخ در مجمع عمومي فوق العاده تعيين مي شود.

نكته قابل اشاره در مورد سال مالي اين است كه، هر سهامداري به منظور بررسي عملكرد خود مي بايست يك دوره سال مالي راانتخاب كند.

۱۶- نماد شركت : كد اختصاصي هر شركت كه براي شناسايي و دسته بندي آنها براساس صنايع در بورس مورد استفاده قرار مي گيردكه حرف اول صنعتي كه شركت در آن جاي دارد وخلاصه اي از نام شركت  وتركيب نماد را تشكيل مي دهد.به عنوان مثال نماد تمام شركت هاي سيماني با حرف“سين “نشان داده مي شوددر ذيل نماد صنايع به همراه مثالهايي آورده شده است :

  • گروه واسطه گري مالي و سرمايه گذاري با حرف “واو“ مانند وغدير(شركت سرمايه گذاري غدير) وبانك ( شركت سرمايه گذاري بانك ملي ) ونوين (بانك اقتصاد نوين)
  • گروه سيمان با حرف “سين مانند سفارس ( سيمان فارس خوزستان) سشرق (سيمان شرق)
  • گروه فلزات با حرف “ف“ مانند فاراك (ماشين سازي اراك) فوكا (فولاد كاويان )
  • گروه صنعت قند با حرف “ق“ مانند قپارس (قند پارس)
  • گروه صنايع شيميايي و نفت با حرف “ش“ مانند شاراك (پتروشيمي اراك) شخارك(پتروشيمي خارك)
  • گروه معدن و محصولات كاني غير فلزي با حرف “ك“مانند كچاد(معدني چادرملو) كروي(توسعه معادن روي)
  • گروه لوازم خانگي با حرف “ل“ مانند لپيام (كارخانجات صنعتي پيام) لارج (ارج)
  • گروه تجهيزات برقي با حرف “ب“ مانند بسويچ (پارس سويچ) باختر(كابل باختر)
  • گروه ماشين آلات و تجهيزات با حرف “ت“ مانند تايرا(تراكتورسازي ايران)
  • گروه وسايل نقليه موتوري با حرف “خ“ مانند خبهمن (گروه بهمن ) خودرو(ايران خودرو)
  • گروه چوب وكاغذ با حرف “چ“ مانند چفرم(ايران فرم) چكارم (كارتن مشهد)
  • گروه غذايي با حرف “غ“ غبشهر(صنعتي بهشهر) غمهرام (مهرام)
  • گروه لاستيك وپلاستيك با حرف “پ“ مانند پلوله (گاز لوله) پقدس (قدس پلاستيك)
  • گروه دارويي با حرف “د“ مانند دابور(دارويي ابوريحان) دجابر(داروسازي جابربن حيان)
  • گروه نساجي با حرف “ن“ مانند نبابك (نساجي بابكان) نبروج(نساجي بروجرد)

۱۷- شاخص كل: عددي است كه درپايان هر روز فعاليت بورس، به عنوان آخرين وضع تغيير قيمت سهام شركتها اعلام مي شود .

 

شاخص كل مي تواند نمايانگر وضعيت مثبت يا منفي بورس نسبت    به روز گذشته ، هفته ، وسال هاي گذشته باشد.

۱۸- ارزش روز : هر شركتي براساس تعداد سهام وقيمت روز (سهم ،داراي ارزش روز است كه اين ارزش نسبت به نوسانات قيمت سهام متغيير است   وفرمول آن عبارت است از: قيمت روز شركت × تعداد سهام شركت = ارزش روز

۱۹- شاخص مالي : نوسانات قيمت سهام كليه شركتهايي كه درصنعت واسطه گري مالي و سرمايه گذاري قرار دارند.

۲۰- شاخص صنعت : نوسانات قيمت سهام كليه شركتهاي توليدي و صنعتي

۲۱- بازده نقدي : عبارت است از بازدهي شركت ها به جهت بازده سود خالص آنها

۲۲- بازده نقدي و قيمت : عبارت است از بازدهي شركت ها به جهت بازده سود خالص و قيمت روز آنها

۲۳- Eps Earning Per Share : عبارت از سود پيش بيني شده هر سهم شركت كه قابل تعديل است

اين سود بر اساس آخرين وضعيت سود وزيان شركت معمولا“ در ابتداي دوره مالي با حالت محتاط گونه اي اعلام مي شودو هرچقدر به انتهاي سال مالي شركت نزديكتر مي شود عدد آن نيز واقعي تر مي شود.

۲۴- Dps – Divided Per Share : سود تقسيمي و قطعي هر سهم كه بعد از تصويب در مجمع عمومي ساليانه و پس  از كسر ماليات از مبلغ   EPS  ،به ازاء هر سهم  به سهامداران تعلق مي گيرد.

۲۵- P/E : نسبت قيمت سهم به سود آن كه ضريب تبديل عايدات آتي است و بيانگر سالهاي بازگشت اصل سرمايه به شمار مي آيد.

بايد توجه داشت كه P /E  بالا يا پايين صرفا“ نمي تواند نشان دهنده خوب يا بد بودن سهم تلقي شود بلكه صرفا“ به عنوان شاخص و مقايسه بين شركتهاي يك صنعت يا همه شركت ها به كار گرفته مي شود.

۲۹- مجمع عمومي فوق العاده : جلسه اي كه بر حسب نياز و شرايط موجود جهت تغييرات اساسي در اساسنامه شركت ها مانند تغيير سال مالي و افزايش سرمايه با حضور اعضاء هيئت مديره و سهامداران تشكيل   مي شود.

در مجمع فوق العاده موارد زير مطرح و بررسي مي شود :

  • افزايش سرمايه شركت
  • تغيير سال مالي
  • تغيير محل يا نام شركت
  • تغيير موضوع فعاليت
  • انحلال شركت

۳۰- افزايش سرمايه: هر شركت به منظور اجراي برنامه هاي طرح  توسعه و براساس شرايط موجود مي تواند افزايش سرمايه بدهد وبر اساس ميزان در صد افزايش سرمايه تعداد سهام شركت و دارندگان سهام نيز افزايش مي يابد( به طور مثال اگر افزايش سرمايه ۱۰۰ % باشد هر سهم سهامدار به دو سهم افزايش مي يابد)

افزايش سرمايه مي توانداز محل آورده نقدي ، اندوخته ، تركيبي از هردو ويا از محل صرف سهام باشد.

۳۱- افزايش سرمايه ازمحل آورده نقدي (سهم حق تقدم): افزايش سرمايه اي است كه ازمحل دريافت قيمت اسمي سهام به ازاي هر سهامدار صورت مي گيرد درا ين حالت سهامداران براي افزايش سرمايه بابت هر سهم مبلغ ۱۰۰ تومان را به حساب شركت واريز مي كنند كه به آن افزايش سرمايه از طريق آورده نقدي گفته مي شود.در اين روش سهامداران شركت نسبت به كساني كه داراي آن سهم نيستند ، حق تقدم دارند و مي توانند هر سهم را به قيمت ۱۰۰ تومان خريداري كنند ولي غير سهامداران آن شركت مي بايست براي خريد ، مبلغ روز سهام حق تقدم را پرداخت نمايند.

۳۲- افزايش سرمايه از محل اندوخته ( سهم جايزه ) :در اين حالت افزايش سرمايه شركت از محل اندوخته صورت مي گيرد ودر نتيجه نيازي به آورده نقدي سهامداران نيست كه به آن سهم جايزه مي گويند .

۳۳- افزايش سرمايه از محل صرف سهام : در اين حالت سرمايه شركت به هر اندازه اي كه افزايش يابد به قيمت اسمي و ما به التفات قيمت اسمي تا قيمت تابلو نيز از سهامدار قبلي وخريداران جديد دريافت مي شود و با محاسبه آورده نقدي سهامداران قبلي از اين اندوخته افزايش سرمايه مي دهند.

۳۴- فرم حق تقدم : فرمي كه بعد از اعمال افزايش براي سهامداران قبلي ارسال مي شود تا در خصوص حق تقدم سهام خود به مدت دو ماه تصميم گيري كنندودراين گواهينامه سهامدار مختار است كه وجه حاصل از اضافه سهام را پرداخت نمايد يا آنرا به شخص ديگري واگذار نمايد.(ضميمه شماره ۵)

۳۵- قيمت گذاري بعد از افزايش سرمايه :معمولا“ به نسبت افزايش سرمايه هر شركت ، قيمت سهام آن بعد از افزايش كاهش مي يابد به طور مثال اگرشركتي ۱۰۰% افزايش سرمايه دهد تعداد سهام سهامداران دوبرابر مي شود ولي قيمت سهام نيز نصف مي شود كه دراين حالت هيچ تغييري در ارزش روز سهامداران روي نمي دهد.گاها“نيز مشاهده شده كه به دليل طرح و توسعه هاي شركت و اخبار مثبت آن ، قيمت سهم بعد از افزايش نه تنها كاهش نيافته بلكه رشد كرده است.

۳۶- اطلاعات ميان دوره اي : اطلاعات توليد وفروش مالي و غير مالي به وقوع پيوسته كه در دوره هاي فصلي (معمولا“ هر سه ماه يكبار) وماهانه به اطلاع سهامداران رسانده مي شود.

۳۷- اعلاميه : شركت ها ملزم هستند آخرين تغييرات و اطلاعات خود را در قالب اعلاميه به سهامداران اطلاع دهند.

۳۸- ارزش ويژه هر سهم : مبلغي است كه در حساب اندوخته قانوني شركت به ازاي هرسهم ثبت مي شود و فرمول آن عبارت است از:

۳۹- رتبه نقد شوندگي : اين شاخص گوياي ميزان قابليت خريد و فروش سهام در بازار بورس است يعني اينكه آيا سهام مورد نظر را به راحتي مي توان خريد و يا فروخت . رتبه نقد شوندگي هر شركتي كه داراي ضريب نقد شوندگي پاييني باشد به همان نسبت نيز سهام آن به راحتي معامله مي شود.
مثلا“ رتبه نقد شوندگي ۱ (مانند ايران خودرو)گوياي اين است كه سهم آن همواره قابل دسترسي است . بايد يادآور شد كه رتبه نقد شوندگي همواره تغيير مي كند ولي بهترين دوره اي كه مي توان رتبه نقد شوندگي شركت ها را ملاحظه كرد رتبه آخرين سه ماه گذشته است.

۴۰- بازده : تفاوت ارزش دارايي در يك محدوده زماني كه از تفاوت قيمت و DPS و افزايش سرمايه حاصل مي شود.افزايش قيمت سهم وافزايش تعداد سهام دو ركن اصلي در تعيين درصد بازدهي هستند.

۴۱- ريسك : شدت تغييرات بازده در ادوار گذشته

۴۲- عرضه وتقاضا : به درخواست هايي كه براي خريد سهام وارد سامانه بورس مي شوند تقاضا ودرخواست هايي كه براي فروش سهام وارد مي شوند عرضه گفته مي شود قيمت سهام شركت ها ناشي از وضعيت عرضه و تقاضاي آنهاست وليكن با فرمول   EPS * P/E  ميتوان قيمت واقعي يك سهم را مشخص كرد.

۴۳- صف خريد و فروش : چنانچه خريداران زيادي در طي روز خواهان يك سهم در قيمت مثبت ۵ درصد باشند صف خريد وبرعكس آن صف فروش تشكيل مي شود.

۴۴- سهامدار عمده و خرد : طبق قانون به شخص حقيقي يا حقوقي كه بيش از ۵درصد از يك واحد تجارت (شركت) را داراباشد سهامدار عمدهو كمتر از آن را سهامدار خرد يا جزء مي گويند.

۴۵-مدت سرمايه گذاري : در بورس اوراق بهادار سه نوع ديد ومدت سرمايه گذاري كوتاه مدت ، ميان مدت ، و بلندمدت ٍوجود دارد كه ميزان هر كدام از اين سه مدت براي هر سهامداري مي تواند متفاوت با ديگران باشد.

۴۶- نوسان قيمت : اختلاف حداكثر و حداقل قيمت سهام در طول روز ، هفته يا ماه و سال را نوسان آن گويند و نوسانگير ها كساني هستند كه در زمانهاي كوتاه مدت ( ازيك هفته تا چند هفته ) از نوسان موجود استفاده   مي كنند.

۴۷- تالار اصلي وتالارفرعي : با توجه به حجم بالاي شركت هاي  موجود و همچنين شركت هاي خواستار پذيرش و به منظور تفكيك شركت هاي برتر و ايجاد رقابت و انگيزه ، سازمان بورس تهران از ۲ سال پيش دو تالار اصلي وفرعي را براي جاي دادن شركتها مشخص كرد (مانند ليگ فوتبال برتر و دسته اول) كه درصورت هرگونه افت و عدم ارايه اطلاعاات شفاف شركتهاي تالار اصلي به تالار فرعي خواهند رفت و برعكس در صورت هرگونه رشد (افزايش سرمايه ، تعداد سهامداران) شركت هاي تالار فرعي مي توانند درتالار اصلي حضور داشته باشند.

همچنين شركت هاي تازه وارد بورس ابتدا در تالار فرعي پذيرفته    مي شوند.توضيح ديگر اينكه قيمت اسمي شركت هاي حاضر در تالار فرعي مي تواند پايين تراز قيمت رسمي ۱۰۰ تومان باشد . در تالار اصلي چنين قيمتي وجود ندارد و قيمت اصلي همه شركت ها ۱۰۰ تومان به بالا است.

۴۸- شيوه هاي سرمايه گذاري و خريد و فروش سهام :در بورس كشورهاي مختلف دنيا و هم چنين بورس تهران درمجموع سه شيوه چارتيستها ، بنيادگراها و MPT (مدرن پرتفوليو تئوري) وجود دارد كه هر كدام از سه شيوه كاربرد و روش خاص خود راداراست.هر چندكه عده اي با تكيه براطلاعات نهاني و شايعات اقدام به خريد وفروش سهام مي نمايند ، اما با به كارگيري اين سه روش مي توان از بازدهي يكسان  در طول ساليان متمادي برخوردار بود.ضمن اينكه قوانين بورس در هرچه محدود كردن دارندگان اطلاعات نهاني تدوين مي شود.

برچسب ها
نمایش بیشتر
كانال تلگرام بورسك

نوشته های مشابه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *